Angela Blackman is als senior jurist werkzaam in de Vakgroep Juristen van Expect Jeugd, met als specialisatie het jeugdrecht en privacy. Haar juridische werkervaring voordat zij terecht kwam bij Expect Jeugd in een notendop: bij de overheid, als wetgevingsjurist bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken, bij een juridisch advieskantoor voor ambtenarenrecht, en via USG Legal als jurist bij diverse opdrachtgevers. Die combinatie van juridische scherpte en maatschappelijke relevantie is wat haar motiveert in haar huidige werk. 

Angela: “In mijn rol ondersteun ik jeugdbeschermers bij het toepassen van het wettelijk kader van de jeugdbescherming. De wettelijke opdracht start wanneer vrijwillige hulpverlening niet langer voldoende is om de veiligheid en ontwikkeling van een kind te waarborgen. Dan is het noodzakelijk dat juridische instrumenten worden ingezet om het verschil te kunnen maken en door te pakken.” 

Waar stopt het wijkteam? 

“Wijkteams bieden vrijwillige ondersteuning aan gezinnen. Denk aan opvoedhulp, hulp bij lichte psychische problemen of hulp bij schulden. Zij werken met toestemming van het gezin en vaak op basis van samenwerking en vertrouwen. 

De grens voor het wijkteam is bereikt als bijvoorbeeld: 

• De situatie structureel onveilig of onhoudbaar wordt voor het kind. 

• Ouders of verzorgers niet meewerken aan de geboden noodzakelijke hulp. 

• De problemen complex en meervoudig zijn (bijv.  huiselijk geweld in combinatie met psychische problematiek, armoede). 

• Er sprake is van (structurele) onmacht bij ouders of escalatie van conflicten. 

Op dat moment wordt de vraag of een kinderbeschermingsmaatregel noodzakelijk is, afgewogen met gemeente, ouders en de Raad voor de Kinderbescherming. Zodra de kinderrechter een kinderbeschermingsmaatregel uitspreekt neemt DJGB de regie over”, vertelt Angela. 

Wanneer worden wij ingeschakeld? 

“De overgang van wijkteam naar GI vindt dus plaats wanneer de doelen rond veiligheid, ontwikkeling en verantwoordelijkheid niet worden behaald binnen het vrijwillig kader of wanneer er signalen zijn van mishandeling, verwaarlozing of ernstige problematiek, maar ook bij escalerende conflicten, vaak in het kader van complexe echtscheidingen. 

Een casus komt dan op de jeugdbeschermingstafel*, waar ook de Raad voor de Kinderbescherming bij betrokken wordt. Als de Raad oordeelt dat er een maatregel nodig is, wordt deze aangevraagd bij de kinderrechter.  Op het moment dat wij in beeld komen, schakelt de hulp om van vrijwillige naar wettelijke en juridisch afdwingbare hulp”, zegt Angela. 

Complexe scheidingen 

“Een lastig terrein zijn complexe echtscheidingen. Je hebt soms twee ouders die elk veilig genoeg zijn voor het kind, maar onveilig voor elkaar. Beide ouders claimen te handelen in het belang van het kind, maar het kind zit gevangen tussen twee vechtende partijen. Dit maakt het werk van jeugdbeschermers uiterst complex en vaak langdurig. 

Een voorbeeld hiervan is een casus waarin ik op dit moment als vaste jurist betrokken ben. In deze zaak lopen al langer dan een jaar procedures tussen de ouders, waarbij de strijd zich niet alleen afspeelt tussen hen onderling, maar ook gericht is op de betrokken jeugdbeschermer. Vanuit beide ouders worden structureel klachten ingediend tegen de jeugdbeschermer, wat de druk op haar positie aanzienlijk vergroot. In dit spanningsveld heeft zij voortdurend behoefte aan juridische ondersteuning: ik fungeer als sparringpartner bij het afwegen van haar te ondernemen stappen en lees mee met een groot deel van de communicatie richting ouders, met name wanneer het gaat om het nemen van besluiten ten aanzien van de kinderen. Deze casus illustreert hoe juridisch en emotioneel beladen dit type trajecten kan zijn en hoe essentieel een goede juridische borging is in het belang van de professional en het kind. 

Het uitgangspunt blijft: kinderen horen op te groeien bij hun ouders, tenzij dat echt niet langer verantwoord is”, aldus Angela. 

Tot slot 

Onze wettelijke opdracht begint dus waar vrijwillige hulp stopt. We nemen over wanneer de veiligheid van kinderen in het geding is, wanneer vrijwillige ondersteuning onvoldoende werkt en wanneer juridische kaders nodig zijn om het verschil te maken. 

Onze samenwerking met wijkteams en gemeenten blijft essentieel. Het is belangrijk dat we elkaar goed aanvoelen. 

*Een jeugdbeschermingstafel is een overleg waar verschillende betrokken professionals en, afhankelijk van de situatie, ouder(s) en kind,  samenkomen om te beslissen of een kind (en gezin) vrijwillige hulp kan krijgen, of dat er zwaardere maatregelen nodig zijn via de kinderrechter (bijvoorbeeld een ondertoezichtstelling).